Apoteka senta

AKCIJA

Lekovi bez recepta i drugi farmaceutski proizvodi.
Sniženje od 10. dana do 25. dana svakog meseca.

akcija

Apoteka
je otvorena

Pon - Pet: 07:00 - 20:00
Subota: 07:00 - 19:00
Nedelja: 07:30 - 12:30
(dežurstvo)

Apoteka
se nalazi

ul. Tančić Mihalja 2/a
24400 Senta, Srbija
tel.: 024/4150-219

Istorijat – Senćanske apoteke

Neposredno uz Tisu, na njenoj desnoj obali nailazimo na mesto Senta. Prvi doseljenici, u potrazi za novim životom, nastanjivali su se u rečnoj dolini još u drugom i trećem veku. Jedni za drugima, ovde su se naseljavali Kelti, Sarmati, Jazigi, Rimljani, Huni, Gepidi, Sloveni, Bugari i Mađari. Bilo je naroda koji su nestajali i onih koji su se pretopili u starosedeoce. Ova zemlja ne čuva samo tragove iz doba seoba naroda, već otkriveni grobovi svedoče o životu još u neolitu i bronzanom dobu.

Ime našeg grada vodi poreklo od naziva Zyntharew ili Portus Zyntha. Zintha (Zentha, Szenta, Szente) je ime narodnosne skupine Szente-Magoč. Ova je etnička grupacija imala posede od Čongrada do Bečeja, a njima se pripisuje i Magoč (Makoš) u senćanskom ataru. Reč „rew“ ili „rev“- latinski „Portus“ značila je „mesto za prelaz“ (brod, gaz, pristanište), a isto značenje ima i danas. Ime našeg grada se prvi put spominje u jednom dokumentu – povelji iz 1216. godine. Kralj Andrija II tom poveljom daje pristanak da udovica njegovog činovnika daruje posed manastiru u Zentha.

Karta okruženja Sente iz 13. veka
Karta okruženja Sente
iz 13. veka

Senta se ekonomski razvijala u periodu od XIII-XVI veka kada je Vladislav II iz porodice Jagelovića, naslednik ugarskog kralja Matije, poveljom izdatom 1. februara 1506. godine uvrstio Sentu u red slobodnih kraljevskih gradova.

Velik zamah je bio ubrzo prekinut. Posle Mohačke bitke 1526. godine, izumreće i najmanji grad sa osam manjih naselja u okruženju koje će turska vojska u svom pohodu spaliti i uništiti. Krajnji cilj turskih pohoda je bio osvajanje Budima i Beča. Broj ovdašnjih žitelja se toliko smanjio da su Turci dovodili nove stanovnike sa već pokorenih područja i oni su bili mahom srpske narodnosti. Turska vojska je u stalnoj borbi sa ugarskom carskom vojskom gubila ratove. Sloveni pod turskim jarmom prelazili su na oslobođena mađarska područja. Najveća seoba je usledila 1690. godine, pod vođstvom pećkog patrijarha Arsenija III Čarnojevića, kada su srpske izbeglice naselile pustare oko Segedina, Subotice, Baje i Debrecena, a neki su odbegli čak do Budima, Đera, Komarna i Estergoma.

Turci su uzalud jurišali na Beč, a izgubili i Budim. Najviše ih je boleo gubitak Erdelja 1687. godine, jer je bio područje pod turskom zaštitom. Mustafa II je 1697. godine sakupio veliku vojsku sa ciljem da Erdelj vrati u svoje okrilje. U toku leta iste godine, za komandanta carskih trupa imenovan je princ Eugen Savojski. On je imao zadatak da zaustavi tursku vojsku.

Mustafa je 11. avgusta stigao u Beograd. Nastavio je do Petrovaradina, ali nije napadao već se kretao desnom obalom Tise prema severu. Carska vojska je smatrala da će Turci zauzeti Segedin i tada se okrenuti prema Erdelju. Čete Eugena Savojskog su pratile Turke. Kada su 10. septembra stigli do Srbobrana, saznali su da je turska vojska već 8. septembra bila kod Sente i sve uništila. Kapetan senćanske straže Jovan Tekelija se pojavio u logoru Eugena Savojskog i napomenuo da Turci dižu most južnije od Sente. Carska vojska je odmah pošla i 11. septembra posle podne stigla do Sente. Turci su gradili most od 60 lađa na Tisi. Sultan je sa pratnjom već prešao na levu obalu Tise, a polako se preko kretala i pešadija. Princ Eugen je odmah naredio napad. Most je pogođen, a za par sati je turska vojska bila uništena. Sultan je sa druge strane posmatrao uništenje svoje vojske. U pratnji hiljadu konjanika povukao se zatim u Temišvar, a odatle se preko Beograda vratio u Carigrad. Princ Eugen je tek u novembru stigao u Beč. U njegovu čast, grad je bio ukrašen i podignut je trijumfalni slavoluk sa natpisom: „Kod Sente je odbranjen Beč 1697.“

Bitka kod Sente
Bitka kod Sente

Mirovni ugovor između Turske i Austrije je sklopljen 1699. godine u Sremskim Karlovcima, a Bačka je pripojena Austrijskoj carevini. Formirana je Potisko-pomoriška vojna granica, a Senta je ušla u sastav odbrambenog sistema vojne granice i ostala u toj funkciji sve do 1741. godine. Četrdesetogodišnja vladavina Marije Terezije od 1740.-1780. je uticala na snažan razvoj Bačke. Uloga graničara postaje sve manja, jer vični ratovanju nisu mogli da se pomire sa tim da postanu kmetovi i obrađuju zemlju, i mnogi su napustili ove krajeve. Iz tog razloga je došlo do doseljavanja brojnih naroda koji započinju novi zajednički život. Senta je dobila određene privilegije u okviru Bačke Županije, čija je uprava bila u Somboru od 1786. godine. Razvija se zemljoradnja, u okolini grada niču salaši, započinje razvoj zanata, vrte se vetrenjače, a na Tisi vodenice melju žito. Prva škola je bila srpska škola još 1697. godine, osnovana pod okriljem Pravoslavne crkve za decu srpskih graničara.

Prva apoteka "Crni orao"

Otvaranju prvih apoteka na teritoriji današnje opštine Senta, prethodila je bogata istorija i burni događaji. Od početka devetnaestog veka, razvoj naselja se ubrzava. Senta je 1818. godine dobila svoju prvu apoteku. Prvi apotekar je bio Helbling Jožef koji je dozvolu za otvaranje apoteke počeo da traži 9. januara 1818. godine. Opština je na svojoj skupštini 15. jula 1818. godine odredila lokaciju za apoteku pri pravoslavnoj školi na glavnom gradskom trgu tzv. Žitnoj pijaci, a današnjoj ulici Stevana Sremca preko puta gimnazije.

Zgrada u kojoj je bila smeštena prva senćanska apoteka
Zgrada u kojoj je bila smeštena
prva senćanska apoteka

Helbling Jožef je apoteku vodio do 1821. kada je prodaje Jožefu Dineru apotekaru iz Bečeja i seli se iz Sente. Apoteka je preseljena na novu lokaciju pod kućnim brojem 353, današnja ulica Narodne revolucije broj 12, jer je tu bila apoteka koju je od njega kupio Ferenc (prvi) Hajsler 1826. godine za 8000 forinti. Sa imenom Ferenca Hajslera prvi put se srećemo na stranicama popisa imovine (Conscriptio Dicalis) iz 1826/1827. godine gde se pominje kao apotekar, vlasnik kućnog broja 353. On se tada javlja kao vlasnik apoteke nazvane „Kod crnog orla“. Jedinu apoteku u gradu je vodio od 1826 – 1861. godine. „Crni orao“ nije bilo samo ime apoteke, već se u apoteci, na najupadljivijem mestu – iza apotekara za pultom „šepurio“ jedan ispunjeni crni orao. Ova ptica je kasnije dospela u gradski muzej, kao i dva mitološka reljefa (Aeskulap i Hygiea). Ova dva reljefa su ukrašavala apoteku sa jedne i druge strane ulaznih vrata. Sačuvani su i danas se nalaze unutar Apoteke Senta.

Ferenc (prvi) Hajsler je bio i birov (predsednik opštine) grada Sente. Godine 1862. je osnovano udruženje pod nazivom „Casino“, u narodu poznato kao Narodno čitalačko društvo. Imalo je biblioteku, bavilo se izdavanjem novina i raznim drugim kulturnim delatnostima. Okupljalo je uglavnom pripadnike jevrejske narodnosti. To je bilo mesto za okupljanje i zabavu. Kao što se apoteka prenosila sa oca na sina, tako je i uloga porodice Hajsler u ovom udruženju bila istaknuta. Oni su vodili ovo društvo sve do 1913. godine. Gradska bolnica je osnovana 1833. godine i Ferenc Hajsler je snabdevao lekovima bolnicu i siromašne građane, a troškovi su išli na teret gradskog budžeta.

Ferenc (drugi) Hajsler je rođen 1833. i diplomirao je farmaciju u Budimpešti. Vodio je apoteku zajedno sa ocem, a posle očeve smrti je preuzeo celokupno poslovanje apoteke.

Ferenc (treći) Hajsler Đurđovanski je rođen 1865. i u duhu porodične tradicije je završio farmaciju 1889. godine u Budimpešti. Njegov deda po majci Đorđe Đurđovanski, senćanski veleposednik rodom iz Đurđeva ga je usvojio, te je tada stekao plemićku titulu i uzeo dedino prezime. Bio je čuven po dobročinstvima. Osim što je bio dobar apotekar, imao je smisla za posao i bio je društveno veoma aktivan i angažovan na mnogim poljima. Imao je troje dece, ćerku Irenu i sinove Ferenca i Aurela kojem je predao apoteku 1921. godine i seli se u Beš kraj Komaroma u Mađarskoj, gde ostaje do kraja života. Umro je 1928.godine.

Ferenc (četvrti) Hajsler Đurđovanski je rođen u Senti 1893. godine. Završio je senćansku gimnaziju i diplomirao farmaciju u Budimpešti. Postao je žrtva Prvog svetskog rata i umro je na frontu 1915. godine. Tako je vlasnik apoteke postao njegov brat Aurel koji još tada nije završio farmaciju. Njihova sestra se udala za apotekara mr ph Hak Jenea koji je vodio apoteku od 1911. kao zakupac. Kao i Hajslerovi i mr ph Hak Jene je imao svoje specijalitete koje je sam spravljao i reklamirao. Vodeći Hajslerovu apoteku, izdao je i knjigu sa receptima koju je nazvao „Doktorska knjiga“.

Kombinovani prašak protiv bolova
Kombinovani prašak
protiv bolova

Aurel Hajsler Đurđovanski je stekao diplomu farmaceuta u Budimpešti 1921. godine. Apoteka je koncesijom preneta na Aurela odlukom kancelarije za Banat, Bačku, i Baranju 12. decembra 1922. godine. Proputovao je celu Evropu i severnu Afriku. Bio je sportista, lovac i vrhunski apotekar. Umro je mlad u 48. godini.

Tečnost za podagru
Tečnost za podagru
Princ Eugen kapi za jačanje želuca
Princ Eugen kapi
za jačanje želuca

Treba napomenuti da je najveći broj recepata spravljao sam apotekar, tzv. „receptura magistralis“. Hajslerovi su bili poznati po farmaceutskim preparatima kao što je „Hajslerova mešavina“ tj. kombinovani prašak protiv bolova, Hajslerova tečnost za podagru (giht) i Hajslerove princ Eugen kapi za jačanje želuca.

Druga apoteka "Gradska apoteka" - "Anđeo"
Koverat za oblatne
Koverat za oblatne

U Senti je postojala samo jedna Hajslerova apoteka čitavih šezdeset godina. Hajslerova porodica je bila veoma moćna i uticajna i na sve načine je pokušavala da spreči otvaranje druge apoteke, jer nisu želeli konkurenciju i gubitak statusa i monopola. Ipak u populaciono narastajućem gradu se ukazala potreba za osnivanjem druge apoteke koja je pod imenom „Gradska apoteka“ otvorena 1884. godine. Bila je smeštena u Poštanskoj ulici broj 12. Vlasnik je bio apotekar mr ph Muči Menjhert rođen u Senti. Farmaciju je završio u Budimpešti. Umro je mlad. Njegova udovica je ostala vlasnik, a apoteku je vodio dr Glikštal Zoltan kao zakupac. Nakon diplomiranja 1916. godine, apoteku je preuzeo Muči Boldižar, sin i naslednik Muči Menjherta i vodio je do 1918. godine. I on je kao i njegov otac umro mlad. Treba spomenuti ime mr ph Ričarda Čornaia koji je kao zakupac vodio apoteku Muči Menjherta 1930. Kasnije je radio u apotekama u mnogim mestima u Vojvodini. U Čantaviru je 33 godine radio kao apotekar. Osim što je bio apotekar, bio je strastveni lovac. Bio je prirodnjak-amater i poznati vojvođanski ornitolog svetskog glasa.
Mr ph Herman Lajoš je 1935. godine kupio „Apoteku Muči“ i ona prelazi u njegovo vlasništvo. Apoteka se zvala „Anđeo“ i postojala je do 1949. godine kada je na njenom mestu formirana Peta narodna apoteka. Na slici je prikazan koverat za oblatne apoteke „Anđeo“. Na prednjoj strani koverte (kesice) dato je uputstvo za korišćenje oblatni koje glasi: „ Prašak staviti na sredinu ovlažene oblatne, i nakon savijanja ivica oblatne, istu treba progutati sa malo vode.

Treća apoteka "Kod božije promisli"
Apoteka "Kod Božije promisli"
Apoteka "Kod Božije promisli"

Treću apoteku je otvorio apotekar mr ph Cizer Kalman 1894. godine u Ađanskoj ulici pod brojem 768. Njegova molba za snabdevanje Gradske bolnice je bila odbijena od strane Gradskog veća. Zbog finansijskih problema je bio primoran da u svojoj apoteci prodaje između ostalog razne vrste uvoznih alkoholnih pića, konjak i španska vina. Apoteka je zatvorena 1896. godine. Novi vlasnik treće apoteke je bio mr ph Vojislav Jovanović koji je najverovatnije kupio apoteku od Cizer Kalmana. Apoteka se zvala „Kod božije promisli“ i bila je smeštena na glavnom gradskom trgu pod brojem 710. Vojislav Jovanović je rođen u Sremskim Karlovcima. Studije je završio u Beču. Bio je ugledna i voljena ličnost. Ni on nije dobio dozvolu da snabdeva Senćansku bolnicu. Prodao je apoteku 1929. godine i odselio se u Pančevo. Odlikovan je ordenom Svetog Save IV reda. Umro je 1934. godine. Od Vojislava Jovanovića je apoteku kupio mr ph Glikštal Mor. Rođen je u Senti, a diplomirao je u Budimpešti. Apoteku je vodio do 1944. godine kada je interniran sa grupom Jevreja u Aušvic i tamo je umro kao žrtva holokausta.

Četvrta apoteka "Kod nade"

Četvrta apoteka je otvorena 1912. godine. Apoteka se zvala „Kod nade“, a vlasnik je bio mr ph Banfi Đula. Apoteka se nalazila u u istoj ulici u kojoj je bila smeštena i Senćanska bolnica. Rodio se u Mađarskoj u plemićkoj porodici. Studirao je farmaciju u Budimpešti. Putovao je po velikim gradovima Mađarske i upoznao veliki broj apotekara i apoteka. Tako je stekao veliko iskustvo. Osamostalio se i nastanio u Bašaidu, a potom je došao u Sentu. Apoteku je nasledio njegov sin mr ph Banfi Boldižar koji je apotekom rukovodio do 1949. godine, kada je procesom podržavljenja na njenom mestu konstituisana Druga narodna apoteka, čiji je direktor postao mr ph Jovan Teodoresku poreklom iz Makedonije. Druga narodna apoteka je prestala sa radom 1963. godine kada dolazi do integracije pet narodnih apoteka u Senti.

Peta apoteka "Kod svetog Antuna"
Unutrašnjost apoteke "Kod svetog Antuna"
Unutrašnjost apoteke "Kod svetog Antuna"

Petu apoteku je otvorio 1922. godine mr ph Zvonimir Tolović na osnovu odluke Zdravstvenog odseka za Banat, Bačku i Baranju. Njena lokacija je bila u današnjoj ulici Petefi Šandora 5/a. Apoteka se zvala „Kod svetog Antuna“. Ova apoteka je snabdevala Gradsku bolnicu lekovima o čemu je sačuvano više računa. U apoteci Zvonimira Tolovića je kao saradnik radio mr ph Husag Laslo koji je 1929. godine kupio apoteku. Tolović je vodio apoteku do 1929. godine kada se odselio iz Sente. Umro je u Virovitici u 78. godini života. Mr ph Husag Laslo je apoteku preselio 1930. godine na novu lokaciju u današnjoj ulici Narodne revolucije broj 25. Husag Laslo je rođen u Senti 1898. godine. Završio je Višu senćansku gimnaziju, a studije farmacije u Budimpešti 1923. godine. Mr ph Husag Laslo je vodio apoteku do 1949. godine kada je predaje državi i kada se na njenom mestu formira Četvrta narodna apoteka, čiji direktor postaje mr ph Obrad Popov. Mr ph Husag Laslo je ceo svoj život bio posvećen profesiji. Na molbu skupštine grada Sente je 1966. godine napisao monografiju o istorijatu senćanskih apoteka.

Šesta apoteka "Kod zvezde"
Pečat u obliku zvezde
Pečat u obliku zvezde

Šesta apoteka je bila poslednja u nizu senćanskih apoteka koje su osnovane do Drugog svetskog rata. Otvorena je 1938. godine. Vlasnik je bio mr ph Obrad Popov, a bila je smeštena u današnjoj Lenjinovoj ulici i nosila je ime „Gradska apoteka“. Mr ph Obrad Popov je rođen u Senti, gde je završio Gimnaziju. Radio je kao „lekarski pripravnik“ i „aspirant farmacije“ u apoteci Glikštal Mora u Senti. Diplomirao je farmaciju u Zagrebu. Za vreme okupacije, a po nalogu okupatora, morao je da promeni naziv apoteke u „Apoteka kod zvezde“. Za vreme rata bilo mu je zabranjeno da radi u svojoj apoteci i mađarske okupacione vlasti su mu oduzele apoteku, da bi mu ista bila vraćena 1945. godine odlukom Sreskog narodnog suda u Senti. Do nacionalizacije apoteke je došlo 1949. godine i na mestu njegove apoteke se formira Treća narodna apoteka, čiji direktor postaje mr ph Husag Laslo. Mr ph Obrad Popov je postavljen za upravnika Četvrte narodne apoteke u Senti. Kao apotekar je radio u mnogim mestima. Umro je u Senti 1965. godine.

Narodne apoteke

Grad je oslobođenje dočekao sa 5 postojećih apoteka, koje su sve bile u privatnim rukama „Hajslerova apoteka“, „Hermanova apoteka“, „Husagova apoteka“, „Banfijeva apoteka“ i „Apoteka Popov“. Sve one, nakon osobođenja, postaju Narodne apoteke. Prva narodna apoteka je osnovana 1945. godine među prvima u Vojvodini. Upravnik je bio mr ph Ileš Feher. Kada su rasformirana sreska i gradska preduzeća, Odlukom narodnog odbora Gradske skupštine 1954. godine pet narodnih apoteka su proglašene za privredne ustanove sa samostalnim finansiranjem. Uvodi se samoupravljanje i dužnost osnivača je vršila Opština. Nadležnost o apotekama prelazi u Narodni odbor senćanskog sreza i uvodi se niz novina kao što je stipendiranje studenata farmacije, a uvodi se i dežurstvo u apotekama gde su radili dva ili više farmaceuta. Narodni odbor je 1963. godine doneo odluku o spajanju apoteka. Ostale su dve narodne apoteke i jedna ispostava u Drugoj zdravstvenoj stanici. U seoskim sredinama, u Gornjem Bregu, Tornjošu i Bogarašu su pri ordinacijama tamošnjih lekara bile obrazovane priručne apoteke.

Počev od 1. januara 1966. godine, spajanjem Opšte bolnice, Doma narodnog zdravlja i Centra za zdravstvenu zaštitu majki i dece, formiran je Medicinski centar „ Dr. Gere Ištvan“, a 28. februara iste godine njemu se pripaja i Narodna apoteka. Formirano je Odeljenje za apotekarsku službu u čijem sastavu su bila četiri ogranka apoteke. 1970. godine je formirana Organizacija udruženog rada - Farmaceutska služba, kasnije Osnovna organizacija udruženog rada, koja je imala svojstvo pravnog lica, sopstveni žiro račun, Radnički savet i Upravnika apoteke. 1991. godine je Skupština Autonomne pokrajine Vojvodine donela odluku o formiranju Zdravstvenog centra „Dr. Gere Ištvan“, kada se formira organizaciona jedinica Apoteka sa svojim upravnikom.

Nakon izgradnje novog stambenog bloka 1967. godine, Narodna apoteka se seli u planski građene prostorije na lokaciji današnje ulice Petra Drapšina broj 12, a od 1986. godine se seli u novoizgrađenu zgradu, tzv. „Druge faze doma zdravlja“ u ulici Tančić Mihalja broj 2/a u kojoj se i danas nalazi Centralna apoteka, ili Ogranak 1 Apoteke Senta.


Iz teksta Senćanske apoteke
(1818-2001)

Autori: dr sci med Milorad Ćurčić - neuropsihijatar
Laslo Tari - saradnik Istorijskog arhiva Senta

Apoteka Senta

2006. godine je pokrenuta inicijativa za izdvajanje apoteke iz sastava Zdravstvenog centra. Planom mreže zdravstvenih ustanova koji je donela Vlada Republike Srbije 2006. godine, predviđeno je da se Zdravstveni centar Senta dezintegriše i deobnim bilansom podeli na nove zdravstvene ustanove: Apoteku Senta, Dom zdravlja Senta i Opštu bolnicu Senta. Apoteka Senta je osnovana 15.12.2010. godine. Osnivač je Skupština opštine Senta.